Nhà lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng ở thôn Đại Độ, xã Quyết Thắng (Hải Phòng) là ngôi nhà lưu niệm Bác Tôn duy nhất ở miền Bắc.
Ngôi nhà xây từ giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lê-nin
Khu Nhà lưu niệm, đền thờ Chủ tịch Tôn Đức Thắng tại thôn Đại Độ, xã Quyết Thắng tấp nập du khách những ngày đầu năm 2026. Đây là ngôi nhà lưu niệm Bác Tôn duy nhất ở miền Bắc.
Ngôi nhà với kiến trúc Nam Bộ được bao quanh bởi vườn cây xanh mướt, phía trước là sông Thái Bình hiền hoà, quanh năm gió mát.
Theo thông tin từ Bảo tàng Hải Phòng, sau chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, đất nước tạm thời bị chia cắt 2 miền Nam - Bắc. Thực hiện chủ trương của Trung ương Đảng và Chính phủ về việc đón nhận cán bộ và đồng bào miền Nam tập kết ra miền Bắc, thành phố Hải Phòng là một trong những địa phương được giao nhiệm vụ đón cán bộ và đồng bào miền Nam tập kết. Xã Quyết Thắng hôm nay (huyện Tiên Lãng trước đây) được chọn để xây dựng 2 nông trang dành cho đồng bào miền Nam tập kết, trong đó có nông trang Nam Bộ (sau này là nông trường Quý Cao).
Năm 1958, Chủ tịch Tôn Đức Thắng về thăm nông trang Nam Bộ. Đồng chí rất xúc động trước mảnh đất và con người nơi đây vì giống quê hương An Giang, cũng có sông ngòi với những cù lao lớn, ruộng đồng màu mỡ, người dân chất phác, hăng say lao động, rất gần gũi, đùm bọc, tạo điều kiện tốt nhất để bà con Nam Bộ tập kết có cuộc sống mới ấm no, hạnh phúc.
Xuất phát từ tình cảm đó, Bác Tôn có nguyện vọng xây ngôi nhà tại đây để tiện đi về với bà con quê hương. Được Trung ương Đảng chấp thuận, đồng chí chọn địa điểm xây dựng ngôi nhà gần bờ sông, cạnh bến phà Quý Cao.
Ngôi nhà được xây dựng năm 1958, theo kiến trúc Nam Bộ, thiết kế của Cục Công binh, Bộ Quốc phòng, đến năm 1959 hoàn thành. Kinh phí xây nhà là toàn bộ số tiền thưởng 24.000 rúp từ giải thưởng quốc tế Hòa Bình Lê-nin do Đảng và Nhà nước Liên Xô trao tặng. Sau này, Chủ tịch Tôn Đức Thắng nhiều lần về đây động viên, thăm hỏi đồng bào miền Nam trong nông trang Nam Bộ.
Phát huy, lan tỏa giá trị di tích
Thời kỳ Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc (1965 - 1972), bắn phá dữ dội Hải Phòng, trong đó có bến phà Quý Cao, làm sập mái và tường của ngôi nhà. Năm 1975, huyện Tiên Lãng đã tiến hành tôn tạo lại ngôi nhà trên nền cũ.
Sau khi Bác Tôn qua đời, nơi ở và sinh hoạt của đồng chí được xác định là công trình lịch sử văn hóa, nơi tưởng niệm công lao, cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Tôn Đức Thắng đối với Đảng, dân tộc và có ý nghĩa to lớn trong việc giáo dục truyền thống cách mạng đối với thế hệ mai sau.
Đến năm 2005, Nhà lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng được xếp hạng di tích cấp thành phố. Năm 2009, thành phố tiến hành phục dựng nhà lưu niệm và mở rộng khuôn viên. Năm 2014, đền thờ Chủ tịch Tôn Đức Thắng được khởi công xây dựng và hoàn thành vào dịp kỷ niệm 60 năm ngày Hải Phòng giải phóng (13/5/1955 - 13/5/2015).
Từ đó đến nay, Nhà lưu niệm và đền thờ Chủ tịch Tôn Đức Thắng trở thành địa chỉ giáo dục truyền thống cách mạng, thể hiện tình cảm, sự tri ân sâu sắc của người dân thành phố Cảng và quê hương Tiên Lãng với Bác Tôn.
Đúng vào dịp kỷ niệm 45 năm ngày mất của Chủ tịch Tôn Đức Thắng (tháng 3/2025), Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định xếp hạng di tích Nhà lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng tại xã Tiên Cường, huyện Tiên Lãng (nay là xã Quyết Thắng) là di tích quốc gia.
Phó chủ tịch UBND xã Quyết Thắng Mai Đàm Thanh Vân cho biết chính quyền và nhân dân xã Quyết Thắng rất tự hào khi là địa phương duy nhất ở miền Bắc có Nhà lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng. Do vậy, việc xây dựng, gìn giữ và phát huy giá trị nhà lưu niệm được địa phương đặc biệt coi trọng.
Sau khi chính quyền địa phương 2 cấp vận hành, xã Quyết Thắng nhanh chóng kiện toàn Ban quản lý di tích, phân công rõ nhiệm vụ từng thành viên, đoàn thể, đơn vị… để cùng xây dựng khu lưu niệm trở thành “địa chỉ đỏ”, không gian giáo dục truyền thống cách mạng, giúp các thế hệ hiểu thêm thân thế, sự nghiệp, tinh thần đại đoàn kết và những đóng góp to lớn của Chủ tịch Tôn Đức Thắng với đất nước.
Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng sinh ngày 20/8/1888 tại Cù lao Ông Hổ, thuộc làng An Hòa, tổng Định Thành, tỉnh Long Xuyên, nay là xã Mỹ Hòa Hưng, tỉnh An Giang; mất ngày 30/3/1980 tại Hà Nội.
Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng là đại biểu Quốc hội từ khóa I (1946) đến khóa V (1980), liên tục là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng từ năm 1951 - 1980.
Bác Tôn đã được Đảng và Nhà nước đề cử giữ nhiều trọng trách: Trưởng Ban Thường trực Quốc hội (9/1955), Phó Chủ tịch nước (1960) và được bầu làm Chủ tịch nước (1969 - 1980) - kế nhiệm Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.
Tháng 12/1955, đồng chí Tôn Đức Thắng là người Việt Nam đầu tiên vinh dự được Ủy ban giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lê-nin của Liên Xô trao tặng giải thưởng Lê-nin Vì hòa bình và hữu nghị giữa các dân tộc.
Đồng chí là người đầu tiên được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Sao Vàng - Huân chương cao quý nhất của nước ta do đích thân Chủ tịch Hồ Chí Minh trao tặng.
(Nguồn: Nhà lưu niệm Bác Tôn duy nhất ở miền Bắc/Minh Khôi //Báo Hải Phòng.vn._ Ngày 8/1/2026)
