Danh hiệu Nhà giáo tiêu biểu toàn quốc và Chiến sĩ thi đua toàn quốc là sự ghi nhận xứng đáng cho tiến sĩ Nguyễn Thu Quyên (Trường THPT chuyên Nguyễn Trãi) - cô giáo hơn 20 năm bền bỉ, tận hiến với sự nghiệp 'trồng người'.
Sinh năm 1983, tình yêu nghề giáo đến với Nguyễn Thu Quyên từ những năm tháng thơ ấu, khi cô được ngắm những bức ảnh, lắng nghe từng lời kể của ông ngoại về chiến dịch Điện Biên Phủ, hay được đọc những cuốn triết học của bố - giảng viên Trường đại học Kinh tế quốc dân. Niềm yêu thích môn học ấy lớn dần khi cô theo học chuyên Sử (Trường THPT chuyên Nguyễn Trãi) và được nghe thầy dạy “Học lịch sử để hiểu quá khứ, biết hiện tại, khám phá tương lai”. Câu nói đó in đậm trong tâm trí, như một mạch nguồn theo cô suốt hành trình trưởng thành.
Tốt nghiệp Trường đại học Sư phạm Hà Nội, cô Quyên trở lại mái trường đã nuôi dưỡng khát vọng tuổi trẻ để giảng dạy, đồng thời nỗ lực học tập, hoàn thành cùng lúc cả 2 chương trình thạc sĩ, tiến sĩ. Cô trở thành tiến sĩ sử học đầu tiên của Trường THPT chuyên Nguyễn Trãi và hiện là một trong hai tiến sĩ của nhà trường. Hơn 20 năm đứng lớp, cô vẫn giữ nguyên cảm xúc háo hức và trách nhiệm nhà giáo như những ngày đầu đứng trên bục giảng, vẫn miệt mài đổi mới từng bài giảng để truyền cảm hứng lịch sử cho học sinh, dù là lớp chuyên hay không chuyên.
“Làm sao để học sinh không học sử bằng trí nhớ, mà bằng trái tim?”, câu hỏi ấy cứ theo cô suốt chặng đường dạy học. Cũng chính câu hỏi ấy thôi thúc cô chủ động học hỏi, dẫn dắt, tìm tòi những phương pháp sư phạm mới. Bằng cách tích hợp STEM, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, cô biến mỗi bài giảng thành một không gian trải nghiệm sinh động. Dưới sự hướng dẫn của cô, học sinh dựng bảo tàng ảo 3D tái hiện hình ảnh Hoàng thành Thăng Long, cố đô Huế; lập bản đồ số di tích quê hương; sáng tác ca khúc lịch sử; tham gia hoạt động hỏi - đáp cùng nền tảng AI... Nhờ đó, lịch sử trở nên gần gũi, dễ học, gieo vào tâm trí học trò niềm tự hào và khả năng tư duy mở.
Bên cạnh chuyên môn, cô Quyên còn là thành viên của tổ chức "Người truyền lửa" do tiến sĩ Trần Khánh Ngọc, nguyên giảng viên Trường đại học Sư phạm Hà Nội, người sáng lập dự án xã hội "Vì một triệu người thầy hạnh phúc và truyền cảm hứng", khởi xướng, đều đặn chia sẻ cảm hứng giảng dạy cho giáo viên cả nước vào lúc 4 giờ 30 sáng với 4 lần/tuần. Cô biên soạn “Cẩm nang văn hóa đọc” tặng học trò; xây dựng 10 thư viện miễn phí; tổ chức các khóa học đọc sách - thuyết trình và chia sẻ chuỗi “Lắng nghe hạt giống tâm hồn - 1.000 bài học từ danh nhân” vào mỗi thứ bảy hằng tuần. Với cô, khi học sinh được tự kể lịch sử, tự tái hiện quá khứ, kiến thức sẽ hóa thành cảm xúc và chính cảm xúc là động lực bền bỉ nhất giúp các em nuôi dưỡng niềm đam mê với môn học này.
Những nỗ lực không ngừng ấy mang lại "trái ngọt" trong hành trình hơn 20 năm qua của cô giáo Nguyễn Thu Quyên với 168 học sinh đoạt giải học sinh giỏi cấp tỉnh và quốc gia; 9 đề tài khoa học kỹ thuật và STEM đoạt giải cấp tỉnh, cấp quốc gia; 7 sáng kiến được áp dụng tại nhiều cơ sở giáo dục. Một trong những sáng kiến tiêu biểu là “Phát triển năng lực hợp tác cho học sinh THPT trong dạy học lịch sử Việt Nam (thế kỷ 10 - giữa thế kỷ 19)”. Việc triển khai sáng kiến giúp học sinh phát huy sở trường, hỗ trợ lẫn nhau để hoàn thành nhiệm vụ, khơi dậy tinh thần chủ động, tránh sự ỷ lại và tạo không khí học tập hứng khởi. Giáo viên cũng thuận lợi hơn trong đánh giá, theo dõi quá trình học của học sinh. Sáng kiến của cô được áp dụng hiệu quả tại Trường THPT chuyên Nguyễn Trãi và thêm 5 cơ sở giáo dục ở cả hai miền Nam - Bắc. Cô và học trò còn nhận được tài trợ của Đại học Anh quốc Việt Nam (BUV) để in sách, tổ chức cuộc thi đọc sách và xây dựng 5 thư viện ngoài trời cùng 5 thư viện hành lang cho 5 trường học tại Hải Dương.
Với những đóng góp bền bỉ, lặng lẽ nhưng sâu sắc, cô Quyên vinh dự được nhận danh hiệu Nhà giáo tiêu biểu toàn quốc năm 2024, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ năm 2025, danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc năm 2025 và là cá nhân tiêu biểu của Hải Phòng tham dự Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ 16.
Phó hiệu trưởng Trường THPT chuyên Nguyễn Trãi Bùi Hữu Hải đánh giá tiến sĩ Nguyễn Thu Quyên luôn đồng hành với nhà trường trong công tác giáo dục mũi nhọn, phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi cũng như luôn tìm tòi, sáng tạo phương pháp tối ưu, truyền cảm hứng và tạo động lực cho học sinh trong quá trình học tập. Quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi của tiến sĩ đạt rất nhiều thành tích, đóng góp chung vào thành tích của nhà trường những năm qua.
Thế nhưng, với cô Quyên, những phần thưởng ấy chưa bao giờ là mục đích cuối cùng. “Tôi chỉ là người thắp lửa. Chính học sinh mới là những đốm sáng làm bùng lên ngọn lửa ấy. Tôi dạy các em lịch sử, nhưng mong các em viết nên lịch sử của riêng mình”, nữ nhà giáo xúc động cho biết.
(Nguồn: Người truyền 'lửa' môn lịch sử/ Mạnh Quang//Báo Hải Phòng .vn.- Ngày 19/02/2026)
